CEDAW

Uçan Süpürge’nin Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) ile ilgili çalışmaları

Türkiye, Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi ya da kısa adıyla CEDAW’a 1986 yılında taraf oldu, Sözleşmenin İhtiyari Protokol’ünü ise 2002 yılında imzaladı. 180 ülkenin taraf olduğu CEDAW sözleşmesinin ülkemizin 2002 yılında imzaladığı İhtiyari Protokol’le taraf devletler, kamusal ve özel alanda kadın-erkek eşitliğini sağlamayı taahhüt ediyor. İhtiyari Protokol, ayrımcılığa maruz kalan kadınlara uluslararası alanda başvuru yapma hakkı tanıyor. Yasalar yapılırken CEDAW sözleşmesinin hükümlerine uyulması, kadın-erkek eşitliğinin uygulanmasına yönelik düzenlemelerin yapılması, kısacası, yasaların CEDAW ışığında yorumlanması gerekiyor. Parlamenterlerin sorumluluğu yalnızca bununla kalmıyor,  Birleşmiş Milletler CEDAW Komitesi’nin görüş ve önerilerinin hayata geçirilmesinin takipçisi olmayı da içeriyor.

Uçan Süpürge’nin CEDAW sürecinde dahil olduğu ve bizzat yürüttüğü çalışmalar şöyleydi:

2002: İlk adımlar atılıyor
Aynı yılın yaz aylarında Uçan Süpürge’de bir toplantıda gündeme getirilen Sözleşme üzerine tartışmalar yapıldı ve çok geçmeden kadınlar CEDAW Gölge Raporu’nu hazırlamak üzere bir komite kurdu. İlki 8 Kasım 2002’de yapılan toplantılar her hafta tekrarlandı ve 400’den fazla kuruluş, platform, grup ve inisiyatifle ilişkiler kuruldu. İlk Hazırlık Komitesi toplantısının katılımcıları arasında, sonradan BM CEDAW Komitesi başkanlığının da yürütecek olan Feride Acar, yine BM’de Kadına Karşı Şiddet Özel Raportörü olarak görev yapacak olan Yakın Ertürk de bulunuyordu. Katılımcılar şöyleydi:

·         Yıldız Ecevit / Uçan Süpürge

·         Ufuk Serdaroğlu / Gazi Üniversitesi

·         Leziz Onaran / Kadın Dayanışma Vakfı

·         Meral Özaygen / ANAÇEV

·         Zühal Göyenç / Türk Kadınlar Cemiyeti

·         Semra Koral / Türkiye Aile Planlaması Derneği

·         Nazik Işık / Kadın Dayanışma Vakfı

·         Canan Güllü / KASAİD

·         Aysel İşçi / The British Council

·         Fatma Akdokur / Başkent Kadın Platformu

·         Hatice Güler / Başkent Kadın Platformu

·         Fatma Bostan Uysal / Başkent Kadın Platformu

·         İlknur Üstün / KA.DER

·         Sema Kendirci / Türk Kadınlar Birliği

2003: Ankara’da 453 kadın buluşuyor

Uçan Süpürge’nin sekreteryasını üstlendiği CEDAW Sivil Toplum Forumu 18-20 Nisan 2003 tarihleri arasında Ankara’da yapıldı. Atölye çalışmalarıyla kotarılan bu forumun temel amacı, 81 ilden kadınların katılımıyla CEDAW Gölge Raporu’nu oluşturmaktı. 453 kadının katıldığı forum kapsamında “Eğitim”, “Ekonomi, Çalışma Hayatı, Yoksulluk-I ve II”, “Evlilik, Aile İlişkileri ve Geleneksel Roller”, “Yasa Önünde Eşitlik”, “Siyaset ve Kadın”, “Kadın ve Medya”, “Kadın Sağlığı” ve “Kadına Yönelik Şiddet” olmak üzere 9 atölye yapıldı. Bu atölyelerden çıkan sonuçlarla uzun çalışmalar sonucunda Türkiyeli kadın örgütlerinin Gölge Raporu hazırlandı.

Kadın-erkek eşitliği için iki kitap

Kasım 2003’te Uçan Süpürge “CEDAW ve İhtiyari Protokol / Milletvekilleri için El Kitabı”nı yayımladı. Birleşmiş Milletler’in 6 resmi dili dışında ve dönemin Genel Sekreteri Kofi Annan’ın özel izniyle ilk kez Uçan Süpürge tarafından Türkçeye çevrilip basılan el kitabı yine o dönemde Meclis başkanı olan Bülent Arınç’ın imzasıyla tüm milletvekillerine dağıtıldı. Aynı yıl Uçan Süpürge “Toplumsal Cinsiyete Duyarlı Yasal Mevzuatın Oluşturulması” adlı kitabı da Türkçeleştirip bastı ve bu kitap da parlamenterlerin tamamına dağıtıldı.

2004: CEDAW Şampiyonları seçildi

Uçan Süpürge, parlamentodan 6 milletvekilini kadın-erkek eşitliği için gösterdikleri duyarlık ve CEDAW sözleşmesinin ulusal yasaların yapılması sürecinde göz önünde bulundurulması yönündeki çaba nedeniyle ‘CEDAW Şampiyonu’ seçti: CHP’den Gaye Erbatur, Erol Tınastepe ve Orhan Erarslan, AKP’den de Ahmet Faruk Ünsal, Serpil Yıldız ve Mahfuz Güler. 25 Mayıs 2004, 30 Haziran 2004 ve 27 Aralık 2004 olmak üzere şampiyon milletvekilleriyle üç kez geniş katılımlı çalışma yemeği düzenlendi.

CEDAW konulu iki kitap daha

Uçan Süpürge, 2003 yılında sekreteryasını üstlendiği CEDAW Sivil Toplum Forumu’nun atölye çalışmalarını bir yıl sonra deşifre ederek kitaplaştırdı. O yıl ayrıca, CEDAW çerçevesinde, ayrımcılığa maruz bırakılan kadınlara bireysel başvuru hakkı tanıyan İhtiyari Protokol ile ilgili bir kılavuz kitap yayınladı Uçan Süpürge.

2005: Gölge Rapor hazır

14 Ocak 2005’te, Türkiyeli kadınların uzun uğraşlar sonucu hazırladığı Birleşmiş Milletler Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi (CEDAW) Türkiye Gölge Raporu, Uçan Süpürge’de düzenlenen toplantıyla basına açıklandı. Bir hafta sonra CEDAW Türkiye Sivil Toplum Forumu Yürütme Kurulu, Gölge Raporu sunmak üzere Birleşmiş Milletler’in New York’taki merkezindeydi. Rapor, CEDAW Komitesi’nin 32. Oturumunda, ‘4. ve 5. Dönem Birleştirilmiş Periyodik Ülke Raporu’ndan sonra Komite’ye sunuldu.

Meclis’te CEDAW Buluşması

Uçan Süpürge’nin Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı ile yürüttüğü “CEDAW Uygulamalarının Takip Edilmesi” projesi kapsamında 23 Kasım 2005’te TBMM Büyük Grup Toplantı Salonu’nda milletvekilleri ve sivil toplum örgütlerinin katıldığı bir toplantı yapıldı. Toplantının amacı, tüm parlamenterleri Türkiye Cumhuriyetinin taraf olduğu bu sözleşme, sözleşmenin içeriği, CEDAW Komitesi’nin Sonuç Belgesi ve Görüşleri ve parlamenter olarak üzerlerine düşen görevler konusunda aydınlatmaktı.