Kadının İnsan Hakları-Yeni Çözümler Derneği ve Türk Kadınlar Birliği’nin 6. CEDAW Ülke Raporu’na alternatif olarak hazırladığı Gölge Rapor’a ilişkin basın açıklaması…
Uçan Süpürge Haber Merkezi 22/07/2010
Türkiye Hükümeti, 21 Temmuz 2010’da Birleşmiş Milletler’de Kadına Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Ortadan Kaldırılması Sözleşmesi (CEDAW) kapsamında 6. ülke dönem raporunu sunacak. Kadın- erkek eşitliğinin izlenmesi konusunda en önemli uluslararası mekanizma olan CEDAW çerçevesinde, Türkiye’nin yükümlülüklerini ne derece yerine getirdiği değerlendirilecek.
Kadın örgütlerinin hazırladığı alternatif CEDAW Gölge Raporu Türkiye’de kadına karşı ayrımcılığın her alanda devam ettiğini ortaya koyuyor. Türkiye’deki durumun sivil toplumun katılımıyla daha objektif ve etkin değerlendirilmesini sağlamak ve CEDAW mekanizmasını Türkiye’de kadına karşı ayrımcılığı ortadan kaldırma yolunda somut bir araç olarak kullanmak amacıyla, son iki yıldır rapor üzerinde çalışmakta olan TCK Kadın Platformu ve CEDAW Sivil Toplum Yürütme Kurulu üyesi 20 kadın sivil toplum örgütü, ülke çapında örgütlü 6 etkin kadın platformu ve 135 yerel ve merkezi bağımsız kadın örgütünün desteğiyle, Hükümet Raporu’na alternatif bir CEDAW Gölge Raporu hazırladı. Platformlar adına CEDAW Türkiye Gözden Geçirme Oturumu’na katılacak olan Kadın Örgütleri Delegasyonu, CEDAW Komitesi’ne Gölge Raporu sunacak ve Türkiye’de kadın erkek eşitliğini sağlamak için kadınların taleplerini dile getirecek. Öte yandan Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı Sayın Selma Aliye Kavaf başkanlığındaki hükümet delegasyonu da resmi hükümet raporunu sunmak üzere toplantıda bulunacak.
CEDAW Sözleşmesi çerçevesinde hazırlanan, Yasalar Önünde Eşitlik, Siyaset ve Karar Alma Mekanizmalarına Katılım, Eğitim, İstihdam, Sağlık, Medya ve Kadına Karşı Şiddet konularında Türkiye’deki durumu değerlendiren ve acil eylem taleplerini dile getiren kapsamlı rapor, Türkiye’de her alanda kadına karşı ayrımcılığın devam ettiğini ve gerçek hayatta kadın-erkek eşitliğini sağlamak için siyasi iradenin yetersiz kaldığını ortaya koyuyor.
Gölge Rapor, bir önceki CEDAW Gözden Geçirme sürecinden bugüne kadın hakları konusunda kaydedilen gelişmenin çok kısıtlı olduğuna dikkat çekerek 2005’teki taleplerini büyük ölçüde yineliyor.
CEDAW Komitesi, Hükümet ve Gölge Raporları’nın değerlendirmesinin ardından Türkiye’deki kadın haklarının durumuna ilişkin Nihai Görüşleri’ni yayınlayacak.
1979 yılında Birleşmiş Milletler genel kurulunda onaylanan CEDAW, kadınların insan haklarını koruyan uluslararası ve bağlayıcı bir yasa niteliği taşıyor. Sözleşme’yi 20 Aralık 1985’te imzalayan Türkiye, imza koyan diğer ülkeler gibi, periyodik raporlar sunarak CEDAW Komitesi’ne kadına karşı ayrımcılığı önlemek üzere aldığı önlemleri açıklıyor.
Kadın Örgütleri ve Platformları somut talep ve acil eylem önerileri ile yasa ve uygulamaların Türkiye’nin imzacısı olduğu CEDAW sözleşmesine uygun şekilde düzenlenmesini bekliyor.
Yasalar Önünde Eşitlik ilkesinin hâlâ Anayasa, Türk Ceza Yasası, Medeni Yasa gibi temel yasalarda eksik kaldığını belirten raporda, Eşitlik Çerçeve Yasası’nın çıkartılması; Anayasa’da eşitlik için geçici özel önlemlerin düzenlenmesi; Türk Ceza Yasası namus cinayetleri, bekaret testleri, cinsel yönelime dayalı ayrımcılık ve gençlerin rızaya dayalı cinsel ilişkileri konularında ayrımcılık içeren düzenlemelerin kaldırılması; “evlilik süresince edinilmiş malların ortak paylaşımı” ilkesinin geriye yönelik işletilebilecek şekilde düzenlenmesi talep ediliyor.
Siyaset ve Karar Alma Mekanizmalarına Kadınların Katılım oranının TBMM’de %9, Bakanlar Kurulunda ise %8 olduğunu vurgulayan Gölge Raporu, Siyasi Partiler ve Seçim Yasalarına %50 eşitlik hükmünün (parite) eklenmesini ve kadın-erkek eşitliğini sağlamaya yönelik geçici özel önlemleri içermesini öngörüyor.
Eğitim konusunda cinsiyet eşitsizliğinin devam ettiğini belirten rapor, kadınların %19.6’sının okur yazar olmadığına dikkat çekiyor. Talepler arasında eğitimde cinsiyet eşitsizliğinin giderilmesi için gerekli önlemlerin alınması, anadilde eğitim konusunda politika geliştirilmesi ve kız çocukların okullaşması için teşvik sistemlerinin geliştirilmesi yer alıyor.
İstihdam oranlarına bakıldığında Türkiye’de kadınların işgücüne katılma oranı, dünyadaki en düşük oranlardan biridir (%24,6) ve 2005 yılından beri de düşmeye devam etmektedir. Kadın örgütleri Gölge Rapor’da istihdam konulu 2010/14 sayılı Başkanlık Genelgesi’nin tam olarak uygulanmasını; cinsiyet eşitliğinin kalkınma planları ve mali politkalarda öncelik haline getirilmesini; aile ve iş yaşamının uyumlulaştırılması için yasal ve kurumsal mekanizmaların yaratılmasını; ebeveyn izni yasasının çıkartılmasını ve 0-5 yaş çocuk eğitim ve bakım hizmetlerinin karşılanmasını talep ediliyor.
Sağlık alanında kadın örgütlerinin talepleri arasında herkesin ücretsiz, ulaşılabilir, bütüncül, kaliteli sağlık hizmeti alabilmesi; evli kadınların gebeliği sonlandırmasında eşin rızasının aranmasını öngören Nüfus Planlamasına Dair Kanun 6. madde, 2. bendinin kaldırılması; aile planlaması hizmetlerinin yaygınlaştırılması; anne ölümlerinin önlenmesi ve HIV/AIDS’li kadın ve kız çocuklarının korunmaları ve tedaviye ulaşmalarına ilişkin önlemler alınması yer alıyor.
Medyada kadınlar hâlâ geleneksel roller içinde temsil edilmekte, medya, teşhir, magazinleştirme, cinsiyetçi önyargıları yineleme aracılığıyla kadınların insan haklarını ihlal etmektedir. Gölge Rapor medyada toplumsal cinsiyet duyarlılığının izlenmesi ve yaygınlaşmasını, RTÜK’te eşit temsil sağlanmasını, TRT, RTÜK ve Basın Yasası’nın CEDAW’la uyumlaştırılmasını öngörmektedir.
2009’da KSGM tarafından yayınlanan yurt çapında araştırmaya göre Türkiye’de kadına yönelik şiddet oranı %39’dur. Buna karşılık sığınak sayısı sadece 52’dir. Kadın örgütlerinin acil eylem talepleri arasında şiddeti önlemek için bütüncül devlet politikalarının geliştirilmesi; ilgili kurum ve kuruluşlara kaynak sağlanması; belediyelerin sığınma evi açma sorumluluklarını yerine getirmesi ve alanda yetkin kadın örgütleri ile işbirliği yapması; Ailenin Korunmasına Dair Yasa yönetmeliğinin uygulanması; ve cinsel şiddet kriz merkezlerinin kurulması yer almaktadır.
Geçtiğimiz 5 yıllık dönemde çeşitli alanlarda kurullar kuruldu, yasal düzenlemeler yapıldı, eylem planları ve genelgeler çıkartıldı. Ancak hala bütün kurumları içeren, koordineli, bütünlüklü ve gerçek anlamda bir kadın erkek eşitliğini hedefleyen ve garantileyen mevcut bir hükümet politikası bulunmamaktadır. Bunun bir sonucu olarak;
Halen kadınlar yakınları olan erkekler tarafından namus adına öldürülüyor, zoraki ve erken yaşta evlendiriliyor,
Halen kadınların %19.6’sının okuma yazması yok,
Halen kadınların % 75.4’ü işgücüne katılmıyor, kentlerde yaşayan kadınların istihdam oranı %17.6,
Halen 155 vali arasında hiç kadın vali yok,
Halen kadın belediye başkanı oranı % 1 bile değil,
Eşitlik Çerçeve Yasası gündemde bile değil ve
Siyasi Partiler ve Seçim Yasası değişmedi.
Kadının İnsan Hakları – Yeni Çözümler Derneği Tel: 0 212 251 00 29 Türk Kadınlar Birliği Tel: 0 312 467 17 70
